| |
Junak M07
- Opis Techniczny
-Silnik- -Odpowietrzanie
Silnika-
-Gaźnik i Filtr Powierza- -Podwozie- -Instalacja
Elektryczna-
-Wyposażenie
Motocykla-
WSTĘP
Konstruktorzy przystępując do opracowania konstrukcji Junaka, stanęli
wobec dużych trudności wynikających z konieczności uwzględnienia
szerokiego zakresu warunków użytkowych dla motocykla tej klasy, ciężkich
warunków drogowych, oraz możliwości produkcyjnych. Jak wiadomo
dotychczas nie produkowaliśmy motocykl tej klasy, poza przedwojennymi
zakładami PZInż., które były w stadium przygotowywania do produkcji
motocykla z silnikiem górnozaworowym Sokół 500cm3. Już w październiku
1951 roku ustalono podstawowe zadania przyszłego motocykla. Miał on
służyć do wszelkiego rodzaju łączności, pracy w milicji, komunikacji,
turystyki. Już w fazie projektu zakładano, że będzie on napędzany
czterosuwowym silnikiem pojemności 350 cm3.
Jestem zdania ze konstruktorzy projektując podzespoły motocykla, mimo iż
mieli nakazane zbudować motocykl klasy 350 cm3, po „cichu” projektowali
tak jakby budowali „pięćsetę”, (to są tylko moje przypuszczenia nie
podparte konkretnymi materiałami). Wszystkie główne parametry jak moc,
konstrukcja silnika ilość biegów, nawet sposób przeniesienia mocy z
silnika na sprzęgło zostały określone już w pierwszej fazie projektu.
Konstruując junaka podpatrywano najlepsze konstrukcje światowe, dlatego
wizualnie podobny jest on do konstrukcji angielskich, lecz nie jest to
kopia jakiegoś anglika. Odróżnia go od motocykli angielskich choćby
skrzynia biegów w jednej obudowie z silnikiem. W motocyklach angielskich
zespół napędowy zbudowany jest z trzech oddzielnych elementów: silnika,
sprzęgła i skrzyni biegów. Poza tym silnik junaka jest jak by odbiciem
lustrzanym silnika angielskiego. Same prace nad motocyklem, rozpoczęły
się w biurze konstrukcyjnym przemysłu motoryzacyjnego w Warszawie w 1952
roku. Twórcami tego pojazdu byli: inż. Jan Ignatowicz (koordynator
projektu), inż. Krzysztof Wójcicki (silnik) oraz inż., Stefan Poraziński
(podwozie) . Prototyp motocykla, który otrzymał nazwę Junak, wykonany
przy pomocy Warszawskiej Fabryki Motocykli, przedstawiono na wystawie
dziesięciolecia we Wrocławiu w sierpniu 1954 roku. Po długich testach w
różnych warunkach terenowych okazało się, że znaleziono kilka błędów
konstrukcyjnych, nie było ich jednak zbyt wiele. Podwozie po
skorygowaniu kąta pochylenia przednich amortyzatorów, wykazało bardzo
dobre właściwości trakcyjne. Trochę problemów stwarzały pękające ramy
pierwszych egzemplarzy M07. Amortyzatory tylnie określono także jako
bardzo dobrej konstrukcji, miały one działać lepiej niż w Royal Enfield
350. W tych latach junak był motocyklem nowoczesnym. Porównywany był on
ze świeżymi konstrukcjami angielskimi jak BSA 350 czy wymieniony już
Enfield. Początkowo junak miał być wyposażony w głębokie błotniki
przedni mocowany do dolnej półki, ale zrezygnowano z tego, stosując
płytkie tuż nad kołem. Zrezygnowano także z mechanicznego wskaźnika
włączenia biegu, który wspólnie z dzwignią zmiany biegów znajdował się
po lewej stronie silnika. Były kłopoty z lokalizacją produkcji junaka.
Ostatecznie zdecydowano, że silnik będzie wytwarzany w Wytwórni Sprzętu
Mechanicznego w Łodzi, natomiast pozostałe zespoły oraz montaż w
Szczecińskich Zakładach Wyrobów Metalowych, które później zmieniły nazwę
na Szczecińską Fabrykę Motocykli. W 1956 roku wykonano serię próbną w
liczbie 30 sztuk, a właściwą produkcję rozpoczęto w 1957 roku.
Górnozaworowy silnik, o mocy 17 kM, (pierwsze egzemplarze opuszczały
bramy Fabryki z silnikami dostrojonymi do mocy 15kM, aczkolwiek
pozostawiono możliwość podniesienia ich mocy do 17kM) wraz z
czterobiegową skrzynią przekładniową, zapewniał dobre osiągi pojazdu.
Stabilna rama o konstrukcji zamkniętej, okazała się nie dostatecznie
wytrzymała, pękały w okolicy główki, usterka ta została usunięta w nowym
typie ram przez wzmocnienie węzła, dokładając wstawki z blachy i zmianę
technologii spawania ramy. Zawieszenie obu kół na elementach
resorujących, z tłumieniem olejowym, gwarantowało właściwe prowadzenie
motocykla w każdych warunkach drogowych. Długi pięcioletni proces
przygotowania do produkcji nie spowodował istotnego zestarzenia się
projektu motocykla, ulegał on w tym czasie przeobrażeniom. Porównując
junaka z dostępnymi wówczas na rynku polskim motocyklami widać jego
znaczną przewagę.

| Ilość
cylindrów |
1 |
|
Średnica cylindra |
75 mm |
| Skok
tłoka |
79 mm |
|
Stopień sprężania |
7,0 |
|
Pojemność skokowa |
349 cm3 |
| Moc
znamionowa przy 6000 obr./min. |
19 KM |
| Świeca
zapłonowa o wartości cieplnej 175 wg ozn. f-my Bosch, gwint świecy |
M14 x 1,25 |
|
Szybkość maksymalna |
125 km/godz. |
|
Zużycie paliwa na 100km przy szybk. 60 km/godz. |
3,5 l |
|
Przeniesienie napędu: |
|
|
skrzynka biegów |
|
|
I bieg
|
1:3,04 |
|
II bieg
|
1:1,97 |
|
III bieg
|
1:1,29 |
|
IV bieg
|
1:1 |
|
skrzynka biegów - koło tylne |
1:2,4 |
|
Wymiary motocykla |
|
|
Długość
|
2172 mm |
|
Szerokość (kierownica)
|
730 mm |
|
Wysokość motocykla (nieobciążonego)
|
1020 mm |
|
Wzniesienie siodła
|
760 mm |
|
Rozstaw osi
|
1417 mm |
|
Prześwit poprzeczny
|
170 mm |
|
Wyprzedzenie koła przedniego
|
72 mm |
|
Ciężar własny motocykla bez paliwa i
oleju
|
170 kg |
|
Dopuszczalny ciężar całkowity
|
382 kg |
|
Ogumienie - pneumatyki z oponami
|
3,50 x 19 |
SILNIK
a. Silnik typu S03 jest silnikiem
4-suwowym ze sprzęgłem i skrzynką biegów, niskoprężny, jednocylindrowy,
górnozaworowy z zapłonem iskrowym.
Kadłub silnika dzielony, odlany ze stopu aluminium, składa się z
dwóch części głównych oraz 2 pokryw. Cylinder 7 odlany z żeliwa
nie jest przykręcany bezpośrednio do kadłuba, lecz ściśnięty między
kadłubem a głowicą 1 za pomocą czterech długich śrub dwustronnych. W ten
sposób uniknięto niepożądanych zgrubień w ożebrowaniu cylindra,
powodujących odkształcenie gładzi pod wpływem temperatury. Wielkość
żeber oraz ich profil zapewniają prawidłowe i równomierne odprowadzenie
ciepła. Głowica cylindra odejmowana ze stopu aluminium z wstawionymi
gniazdami i prowadnicami zaworów z brązu. Zastosowanie wymiennych gniazd
zapewnia dobrą szczelność oraz niezmienność stopnia sprężania. Duże
użebrowanie głowicy wybitnie wpływa na chłodzenie silnika. Tłok 2 ze
stopu aluminium posiada dwa pierścienie uszczelniające i jeden
zgarniający wykonane z żeliwa, górny pierścień uszczelniający
chromowany, Sworzeń tłokowy typu pływającego, zabezpieczony na końcach
pierścieniami sprężynującymi. Korbowód 4 jest odkuty ze stali stopowej z
trzonem o przekroju dwuteowym. W główce ma łożysko ślizgowe z brązu, w
stopce łożysko toczne rolkowe (dwa rzędy rolek). Wał korbowy 5 składany,
posiada dwa czopy główne, czop korbowy i dwie tarcze przeciwciężarów
stanowiące ramiona wału. Na czopie korbowym łączącym oba przeciwciężary
nasadzony jest pierścień stanowiący bieżnie dla rolek łożyska, podobny
pierścień znajduje się w stopce korbowodu. Takie rozwiązanie
konstrukcyjne pozwala na łatwą wymienność łożyska. Wał korbowy jest
ułożyskowany w trzech jednorzędowych łożyskach rolkowych i w jednym
łożysku ślizgowym.
b. Sprzęgło 1 wielotarczowe pracujace w oleju z wkładkami korkowymi, posiada 1 centralną sprężynę.
Wyłączanie sprzęgła odbywa się za pomocą dźwigni 2 poprzez dzielony
popychacz 3. Do zapewnienia właściwej regulacji służy śruba 4 wkręcona w
krótsze ramię dźwigni i unieruchomiona przeciwnakrętką 5.
c. Skrzynka biegów jest 4-biegowa, o układzie
kół stale zazębionych, przez co unika się niszczenia czoła zębów przy
nieumiejętnej zmianie biegów. Zmiana biegów dźwignią nożną za
pośrednictwem mechanizmu zezwalającego na włączenie tylko jednego biegu,
za jednym naciśnięciem dźwigni nożnej do oporu.
ODPOWIETRZANIE SILNIKA
Podczas suwu tłoka z GMP do DMP w skrzynce
korbowej powstaje ciśnienie, które stara się wycisnąć olej na zewnątrz
oraz stawia dodatkowy opór tłokowi. Aby zapobiec temu zjawisku w silniku
S03 zastosowano odpowietrznik 27, którego działanie jest
następujące: podczas ruchu tłoka w dół następuje połączenie skrzynki
korbowej poprzez kanały w osi koła pośredniego zębatego prądnicy z rurką
odpowietrznika, w ten sposób powietrze usuwane jest tylko na zewnątrz
silnika. Podczas ruchu tłoka z DMP do GMP wytwarza się w skrzynce
korbowej nieduże podciśnienie.
GAŹNIK I FILTR POWIETRZA
Do motocykla zastosowano
gaźnik Pegaz. Celem uzyskania odpowiedniego składu mieszanki podczas
pracy silnika gaźnik posiada dyszę paliwową biegu jałowego 4 do
rozruchu silnika i pracy na wolnych obrotach, zmianę przekroju dyszy
powietrznej w kadłubie gardzieli 2 w zależności od położenia
przepustnicy mieszanki 5, zmianę przekroju głównej dyszy paliwowej 13
oraz przepustnice powietrza 17 do zmiany składu mieszanki przy
niezmienionym położeniu przepustnicy mieszanki.
Gaźnik zaopatrzony jest w filtr powietrza typu mokrego z wkładem
filtrującym z siatki metalowej wypełnionej tamponem z drucików stalowych
zroszonych olejem. Powietrze jest zasysane przez wkład filtrujący, przy
czym wydziela się tutaj grubsze zanieczyszczenia zawarte w powietrzu,
następnie poprzez specjalny lej, strumień powietrza zostaje skierowany
na lustro oleju, olej wychwytuje pozostałe zanieczyszczenia znajdujące
się w powietrzu.
INSTALACJA ELEKTRYCZNA
Instalacja elektryczna motocykla M07
wykonana jest w układzie jednoprzewodowym. Biegun dodatni
(plus) połączony jest z masą pojazdu. Całość urządzenia instalacji
elektrycznej motocykla można podzielić ze względu na zadanie jakie ma do
spełnienia na dwa zasadnicze układy niezależne od siebie, a mianowicie:
układ zapłonowy silnika i układ oświetleniowo-sygnalizacyjny.
- Układ zapłonowy - składa się z iskrownika,
stacyjki oraz świecy zapłonowej.
Iskrownik napędzany przez silnik wytwarza prąd elektryczny wysokiego
napięcia i następnie wysyła go do świecy zapłonowej. Jako źródło pradu
wysokiego napięcia iskrownik może zasilać tylko układ zapłonowy,
pozostałe odbiorniki muszą czerpać prąd z innego źródła a więc z
baterii akumulatorów i prądnicy. Iskrownik zastosowany do motocykla
M07 jest z samoczynnym przyśpieszeniem zapłonu od 0 do 24° obrotu
korby silnika, pyłoszczelny zamocowany z przodu silnika na zewnątrz
kadłuba.
- Układ oświetleniowo-sygnalizacyjny. W skład
tego układu wchodzi prądnica o mocy 45 W, zamocowana w obudowie
silnika, akumulator 6 V o pojemności 14 Ah (amperogodzin), umieszczony
pod siodłem, bezpiecznik topikowy umieszczony w skrzynce narzędziowej,
reflektor z zarówką dwuwłónową BA20d 6V 25/25 W i zarówką światła
miejskiego BA9s 6V 3W zaopatrzony w przełącznik trójpołożeniowy wraz z
wyłącznikiem zapłonu i żarówką kontrolną ładowania akumulatora BA9s 6V
1,5W oraz wbudowanym szybkościomierzem, Lampa tylna z żarówką BA 6V 3
W umocowana na tylnym błotniku oświetla również tablicę rejestracyjną.
Przełącznik świateł wraz z przyciskiem sygnału dźwiękowego jest
umieszczony na kierownicy. Sygnał dźwiękowy jest zamocowany do ramy z
przodu motocykla. Regulator napięcia 6V 7,5A połączony w jedną całość
z wyłącznikiem samoczynnym mającym nazwę "wyłącznika
minimalno-maksymalnego".
Prądnica zasila oświetlenie, sygnał i ładuje akumulator tylko w
wypadku dostatecznych obrotów. W wypadku, gdy silnik stoi lub ma zbyt
małe obroty prąd zostaje pobierany z akumulatora. Akumulator jest
ładowany samoczynnie, przeładowanie akumulatora jest wykluczone,
ponieważ regulator napięcia jest nastawiony na takie napięcie, które
pozwala jedynie na naładowanie akumulatora do napięcia nominalnego.
Wyłącznik nie pozwoli również na rozładowanie akumulatora przez
prądnicę w wypadku, gdy zmaleje napięcie prądnicy poniżej napięcia
akumulatora.
W razie uszkodzenia lub braku akumulatora nie wolno włączać
oświetlenia, gdyż na skutek zwyżki napięcia żarówki ulegną
przepaleniu.
PODWOZIE
- Rama motocyklowa wykonana jako rama podwójna
o kształcie zamkniętym z szeroko rozstawionych rur stalowych
spawanych. Rama taka jest szczególnie odporna, wytrzymała i doskonale
nadająca się do jazdy terenowej.
- Widelec przedni - teleskopowy z resorowaniem
przy pomocy sprężyn spiralnych 1 z progresywnym tłumieniem
olejowym, utrudniającym oderwanie się koła od ziemi, o obustronnym
działaniu, które łagodzi gwałtowność uginania się sprężyny i powrotu
sprężyny do jej normalnego położenia. Teleskopy te nie wymagają
specjalnej konserwacji, muszą jedynie być stale wypełnione odpowiednią ilościa oleju. Konstrukcja taka zapewnia dobre trzymanie się drogi,
dużą wytrzymałość oraz dobre resorowanie. Resorowanie w zależności od
warunków jazdy może być szosowe (miekkie) i terenowe (twarde) poprzez
wymianę sprężyn spiralnych.
- Amortyzator skrętu. Układ kierowniczy
posiada regulowany amortyzator cierny 8 służący do zmiany
oporu obrotu kierownicy, przy czym siłę jego działania reguluje się
poprzez ręczne pokręcanie pokrętłem 9. Przyhamowanie obrotu widełek
stosuje się przy większych szybkościach, co zapobiega nadmiernym
wahaniom przedniego koła.
- Zawieszenie tylnego koła wahaczowe. Koło
zamocowane jest w wahaczu spawanym z rur stalowych, zaopatrzonych w
dwukierunkowo działające napinacze łańcucha. Wahacz podparty jest na
dwoch amortyzatorach spręzynowych z progresywnym tłumieniem
olejowym. System takiego zawieszenia zapewnia niezmienne napięcie
łańcucha przy uginaniu się sprężyn, co w innych wypadkach resorowania
jest nieosiągalne. Poza tym umożliwia dużą elastyczność jazdy przy
jednoczesnej stateczności poprzecznej na zakrętach.
- Zbiornik paliwa - o poj. ok. 16 ltr. jest
wykonany z blachy.
- Siodło kanapowe - dwuosobowe składa się z
podstawy blaszanej i poduszki z gumy porowatej pokrytej dermatoidem.
- Podnóżki kierowcy pokryte osłonami gumowymi
są nastawiane, co pozwala na dostosowanie ich pozycji do wzrostu i
upodobania kierowcy. Podnóżki pasażera pokryte osłonami gumowymi
podnoszone są do góry, stanowią normalne wyposażenie motocykla.
- Koła szprychowe na osiach przetykowych z
ogumieniem 3,50x19". Koło tylne w trudnych warnkach terenowych może
być wyposażone w oponę terenową 4,00x19".
- Podstawka centralna służy do utrzymania
motocykla w pozycji stojącej pionowej, w razie zejscia z niego
motocyklisty. Jest ona wykonana z blachy stalowej, zamocowana na
dolnych belkach ramy. W wypadku gdy teren jest nierówny, motocykl
stawiamy na podstawce bocznej, zawieszonej z lewej strony motocykla na
wsporniku. Zastosowanie obu rozwiązan pozwala na ustawienie motocykla
w każdym terenie.
- Bagażnik tłoczony z blachy stalowej
przykręcony na wierzchu zbiornika paliwa pozwala na umocowanie
niewielkich pakunków.
- Skrzynka narzędziowa wykonana z blachy
stalowej umieszczona z prawej strony motocykla posiada wewnątrz
gniazdo bezpiecznika topikowego instalacji elektrycznej.
- Osłona łańcucha wykonana z blachy stalowej
dzielona, część nieruchoma przymocowana do silnika, część ruchoma
przymocowana do wahacza koła tylnego.
WYPOSAŻENIE MOTOCYKLA
-
Torba na klucze
-
Klucz do świecy
-
Klucz nasadowy dwustronny
14x17
-
Klucz do nakrętki rury
wydechowej
-
Klucz oczkowy
-
Dwie łyżki do opon
-
Pręt do odkręcania osi kół
-
Wkrętak
-
Klucz do regulacji wałka
dźwigni zaworów
-
Klucz nasadowy
-
Rączka klucza nasadowego
-
Wkrętak mały
-
Płaskoszczypy
-
Klucz płaski dwustronny 8x9
-
Klucz płaski dwustronny 10x12
-
Klucz płaski dwustronny 14x17
-
Pompka kompletna
|